MARSZAŁEK POLSKI EDWARD RYDZ-ŚMIGŁY

     “W blasku zwycięstwa topnieją wszystkie winy, w mroku klęski nawet słabości i omyłki urastają do rozmiarów zbrodni. Ludzie szukają winnych, głoszą pomstę za swój zawód i swoje nieszczęście. Nie tylko dlatego należy zdobyć się na osąd krytyczny, aby wyzwolić się z zamętu uczuć, nie tylko dlatego należy sięgnąć myślami w splot wydarzeń historycznych i dociekać prawdy, ażeby przez samooskarżenie nie umniejszać i nie poniżać własnych wartości - ale dlatego, aby móc radować się chwałą przyszłego zwycięstwa nad złem, aby odetchnąć pełną piersią, a nieuszczuplone siły oddać z wiarą w Polskę - Polsce”.

Marszałek Polski Edward Rydz - Śmigły  Warszawa 1941 rok

            

 

Marszałek Polski Edward Rydz-Śmigły ps. ”Śmigły”, “Tarłowski”, “Adam Zawisza” (18.III.1886 - 2.XII.1941) urodził się w Brzeżanach woj. tarnopolskie, był synem Tomasza zawodowego plutonowego w armii austriackiej i Marii Babiak. Po ukończeniu gimnazjum filologicznego w Brzeżanach i zdaniu egzaminu dojrzałości w 1905 roku podjął studia w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, następnie studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Od 1908 roku należał do Związku Walki Czynnej. Po odbyciu w 1910 roku jednorocznej obowiązkowej służby w wojsku austriackim czynnie działał w Związku Strzeleckim w Krakowie, gdzie był jej wiceprezesem. W tym czasie przyjął pseudonim “Śmigły”, który z czasem stał się drugą częścią nazwiska. Ukończył Niższą, następnie w 1912 roku Wyższą Szkołę Oficerską Związku Strzeleckiego. W tym roku objął funkcję komendanta Niższej Szkoły Oficerskiej, prowadząc jednocześnie wykłady w Wyższej Szkole Oficerskiej. W 1913 roku został komendantem Związku Strzeleckiego Okręgu Lwowskiego, następnie był wydawcą i redaktorem miesięcznika “Strzelec”, organu Związku Strzeleckiego, na łamach którego ogłosił szereg artykułów. Od sierpnia 1914 roku w Legionach Polskich był dowódcą 3 batalionu 1 pułku piechoty i dowódcą 1 pułku piechoty oraz pełnił funkcję zastępcy komendanta 1 Brygady. W latach 1914 - 1916 działalność w Legionach Polskich ujawniła jego talent dowódczy, dojrzałość taktyczną, umiejętność podejmowania decyzji, zdolność do ryzyka, opanowanie w trudnych sytuacjach, dbałość o podwładnych. Do stopnia majora awansowany w 1914 roku, do stopnia podpułkownika w 1915 roku, a do stopnia pułkownika w 1916 roku. Po kryzysie przysięgowym w Legionach Polskich został komendantem głównym Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 roku wszedł w skład Tymczasowego Rządu Republiki Ludowej jako minister spraw wojskowych i awansowany do stopnia generała brygady. Podczas spotkania z Piłsudskim w Warszawie podporządkował mu Tymczasowy Rząd Republiki Ludowej. Piłsudski nie zatwierdził stopnia generała brygady nadanego Rydzowi - Śmigłemu przez ten rząd. Generałem brygady z nominacji Piłsudskiego zostaje ponownie 21.XI.1918 roku. W wojsku Polskim od listopada 1918 był dowódcą Okręgu Generalnego w Lublinie, następnie w Warszawie. W lutym 1919 roku dowodził grupą operacyjną “Kowel”, następnie został dowódcą 1 dywizji piechoty Legionów, na czele której brał udział w zdobyciu Wilna. W miesiącach grudzień 1919 - styczeń 1920 dowodził kampanią na Łotwie. Do stopnia generała dywizji awansowany w 1920 roku. Podczas wyprawy kijowskiej dowodził 3 Armią na czele której zajął Kijów. W czasie odwrotu dowodził Frontem Południowo - Wschodnim i Frontem Środkowym. W bitwie warszawskiej był dowódcą prawego skrzydła grupy uderzeniowej działającej znad Wieprzy, następnie objął dowództwo 2 armii, którą dowodził do 1922 roku. Jednocześnie od 1921 roku był inspektorem armii nr 1 w Wilnie i prowadził prace nad organizacją i szkoleniem wojska. Marszałek Józef Piłsudski opiniując generałów w 1922 roku na temat osoby Rydza - Śmigłego napisał: “Jeden z moich kandydatów na naczelnego wodza (...)”. W listopadzie i grudniu 1925 roku był we Francji, gdzie zapoznał się z organizacją i szkoleniem wojska francuskiego. Podczas wydarzeń majowych w 1926 roku poparł Piłsudskiego wysyłając mu na pomoc część garnizonu wileńskiego. W październiku 1926 roku przeniesiony z Wilna do Warszawy na stanowisko inspektora armii w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych. Po śmierci Piłsudskiego mianowany Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Okólnikiem premiera z lipca 1936 roku został uznany za pierwszą w Polsce osobę po Prezydencie Rzeczypospolitej. Do stopnia generała broni awansowany 10 listopada 1936 roku, a do stopnia marszałka Polski 11 listopada 1936 roku. Był organizatorem i przywódcą Obozu Zjednoczenia Narodowego. Przejęte w spadku po marszałku Józefie Piłsudskim wojsko polskie było bardzo zacofana, o niskiej wartości bojowej. Rozumiejąc konieczność unowocześnienia sił zbrojnych w 1936 roku opracował plan modernizacji armii polskiej przewidujący jej pełną gotowość na koniec roku 1940. Zdawał sobie sprawę z tego, że prawdziwym gwarantem niepodległości Polski jest potężna, nowocześnie zorganizowana i dobrze zaopatrzona armia. Dążenia te niestety mimo ogromnej ofiarności narodu polskiego nie ujrzały swojego zakończenia przerwane wybuchem wojny 1 września 1939 roku. W dniu tym marszałek Edward Rydz - Śmigły objął stanowisko Naczelnego Wodza i został mianowany przez prezydenta Mościckiego jego następcą. Dowodził działaniami obronnymi w nierównej walce z wojskami niemieckimi w całkowitym odosobnieniu. 18 września osamotniony, oszukany przekroczył granicę z Rumunią z zamiarem kontynuowania walki przy boku aliantów zachodnich. Został jednak internowany. W grudniu 1940 roku przedostał się na Węgry, skąd w październiku 1941 roku powrócił do Warszawy. Zmarł 2 grudnia 1941 roku na atak serca pochowany potajemnie jako nauczyciel na cmentarzu Powązkowskim ( Starym ) w Warszawie, kwatera 139-IV-1 pod przybranym nazwiskiem Adam Zawisza. Posiadał obywatelstwo honorowe wielu miast Polski oraz dyplomy honoris causa: Wydziału Medycyny Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, Wydziału Medycyny Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego w Warszawie oraz Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Odznaczony m.in. Orderem Orła Białego,Orderem Virtuti Militari 2 i 5 kl., Orderem Polonia Restituta 1, 2, 3 kl., Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem Walecznych 4-krotnie, Złotym Krzyżem Zasługi oraz wysokimi odznaczeniami zagranicznymi. Żonaty z Marią Thomas primo voto Zalewska, zmarłą tragicznie w Nicei w 1951 roku. Małżeństwo to było bezdzietne.

Marszałek Polski Edward Rydz-Śmigły wniósł ogromny wkład w rozwój i unowocześnienie armii polskiej.