Fortyfikacje radzieckie 1940/1941 - Linia Mołotowa |
Na mocy paktu Ribbentrop - Mołotow powstała linia okupacyjna dzieląca Polskę na dwie strefy okupacyjne. Linia ta biegła wzdłuż rzek Pisa, Narew, linią Ostrołęka - Treblinka, rzeką Bug, linią Bełżec - Wisłok oraz rzeką San. Jeszcze na jesieni 1939 roku władze ZSRR podjęły decyzję o pozostawieniu fortyfikacji na starej granicy i ufortyfikowaniu nowej granicy (umocnienia CCCP). Były odpowiedzią na umacnianie (fortyfikowanie) granicy przez wojska niemieckie. Umocnienia te zostały nazwane - "LINIA MOŁOTOWA", a składały się z rejonów umocnionych o długości frontu ok. 80-100 km. Rejonów takich było 13. W skład rejonu umocnionego (RU) wchodziła polowa linia przysłaniania, oraz batalionowe węzły obronne (składające się z kompanijnych punktów oporu). W trakcie budowy (trwającej od wiosny 1940 roku do świtu 22 czerwca 1941 roku) szczególny nacisk położono na nasycenie pasa obrony artylerią, a szczególnie artylerią przeciwpancerną. Budując linię Mołotowa z braku pancerzy i uzbrojenia rozbrojono częściowo Linię Stalina. Sięgnięto również po wyposażenie znajdujące się w zajętych na Polesiu polskich fortyfikacjach. Z braku rodzimych kopuł pancernych montowano pozyskane z Polesia polskie.
Obecnie na terenie Polski możemy oglądać dwa fragmenty Linii Mołotowa - północny (Grodziński RU, Osowiecki RU, Zambrowski RU i Brzeski RU) i południowy (Przemyski RU i część Rawsko-Ruskiego RU).
1.Telszewski RU, 2.Szawelski RU, 3.Kowieński RU, 4.Olicki RU, 5.Grodzieński RU, 6.Osowiecki RU, 7.Zambrowski RU, 8.Brzeski RU, 9.Kowelski RU, 10.Włodzimiersko-Wołyński RU, 11.Strumiłowski RU, 12.Rawsko-Ruski RU, 13.Przemyski RU.
Typy schronów budowanych na Linii Mołotowa:
schrony do ognia czołowego budowane w odmianach o dwóch lub trzech kierunkach ognia. Uzbrojenie stanowiły armaty ppanc. kal. 45 mm sprzężone z ckm lub tylko ckm-y. Obiekty te nie posiadały kopuł pancernych, ani rowów diamentowych. O wielkości, a także ilości kondygnacji decydowało położenie w punkcie oporu.
schrony do ognia bocznego i dwubocznego to obiekty zwykle uzbrojone w armatę ppanc. kal. 45 mm sprzężoną z ckm lub w dwie armaty ppanc. kal. 45 mm sprzężone z ckm i dwa ckm. Schrony te mogły posiadać dodatkową strzelnice ckm w załamaniu. Obiekty budowane w pierwszej linii posiadają dwie kondygnacje i rów diamentowy. Wyposażone są w peryskopy do obserwacji okrężnej i czasami w pancerną kopułę obserwacyjną, które pochodziły z polskich fortyfikacji wschodnich.. W głębi punktów oporu schrony te budowane były jako mniejsze i lżejsze, z mniejszą dolna kondygnacją i nie zawsze występującym rowem diamentowym. Na pozycjach tyłowych budowano obiekty do ognia bocznego jako jednokondygnacyjne i bez rowu diamentowego, uzbrojone w armatę ppanc. i ckm lub tylko w dwa ckm.
tradytory artyleryjskie to schrony wieloizbowe, jedno lub dwu kondygnacyjne, do prowadzenia ognia bocznego, uzbrojone w dwa działa Zis-7 76,2mm, uzupełniane czasem przez stanowisko ckm. Tradytory wyposażone były w peryskop do obserwacji okrężnej, a niektóre otrzymały kopuły pancerne na ckm lub kopuły obserwacyjne pochodzące z polskich fortyfikacji wschodnich. Większość obiektów tego typu posiadała rowy diamentowe, obudowane żelbetową ścianą.
małe, jednoizbowe schrony artyleryjskie budowane w celu uzupełnienia i wzmocnienia obrony na wybranych kierunkach. W zależności od potrzeb dostosowane do prowadzenia ognia czołowego lub bocznego.
schrony obserwacyjne to niewielkie jednokondygnacyjne schrony bierne, dwuizbowe z przedsionkiem i strzelnicą rkm obrony wejścia, wyposażone w dwa peryskopy do obserwacji okrężnej.

Plan przykładowego DOT-a - schron do ognia czołowego o trzech kierunkach ognia.

Fortyfikacje Linii Mołotowa są jedynie fragmentem umocnień CCCP wybudowanych do 1941 roku.
UWAGA !!! Nazewnictwo "Linia Mołotowa" jest wprowadzone przez generałów Wehrmachtu badających umocnienia radzieckie. Za nimi nazwa ta jest obecnie stosowana. Wg nazewnictwa radzieckiego linia ta nie miała specjalnej nazwy, a określano ją jedynie mianem "umocnień granicznych".